Trong tương lai gần, các nhà bán lẻ, công ty du lịch và doanh nghiệp thương mại điện tử có thể nhận đơn hàng từ các agent AI – những “người mua” thông minh hoạt động thay mặt khách hàng thực thụ. Xu hướng này, gọi là thương mại agentic, đang mở ra cách tiếp cận mới: người dùng chỉ cần ra lệnh cho AI, và bot sẽ tự động thực hiện giao dịch trên mạng.
Theo Cindy Turner, Giám đốc Sản phẩm của Worldpay, đây là sự chuyển dịch lớn đối với các nền tảng thương mại. Trước đây, hệ thống thường chặn bot để tránh gian lận tự động. Giờ đây, Worldpay đang hỗ trợ khách hàng thích ứng với làn sóng bot mua sắm, bằng cách phân biệt bot “tốt” – hỗ trợ khách hàng – với bot “xấu” gây hại. Điều này có thể thúc đẩy doanh số nếu doanh nghiệp xử lý tốt.
Thương mại agentic đang tăng tốc. Theo dự báo từ Edgar Dunn & Co., giá trị giao dịch do AI agent tạo ra có thể đạt 136 tỷ USD năm nay, và vọt lên 1,7 nghìn tỷ USD vào năm 2030. Turner nhấn mạnh điểm mới: AI tự quyết định toàn bộ quá trình mua, không cần con người can thiệp, dẫn đến rủi ro cao nếu hệ thống thanh toán không được điều chỉnh.
Các lĩnh vực như du lịch – với nhiều lựa chọn phức tạp từ phương tiện di chuyển đến chỗ ở và ăn uống – được dự đoán sẽ phổ biến sớm. Ngoài ra, mua hàng tạp hóa tự động, như bổ sung thực phẩm hàng ngày, cũng là ứng dụng đơn giản, giá rẻ và ít rủi ro để thử nghiệm.
Dù chưa bùng nổ, Turner tin rằng xu hướng sẽ lan rộng. Thách thức lớn là xây dựng mô hình kinh doanh cân bằng: ngăn chặn gian lận từ bên thứ ba, đồng thời đáp ứng nhu cầu khách hàng về công cụ hỗ trợ mua sắm hàng ngày. Worldpay gần đây hợp tác với Trulioo để xác thực agent, kiểm tra thông tin thẻ và ý định mua hàng.
Các ông lớn khác trong ngành thanh toán cũng tham gia. Visa và Mastercard đã công bố kế hoạch hỗ trợ thương mại agentic từ đầu năm, trong khi PayPal cũng đang phát triển tính năng tương tự. Craig Vosburg từ Mastercard dự đoán sự phát triển nhanh chóng. Các ngân hàng phát hành thẻ và mạng lưới có thể tham gia định hình trách nhiệm khi giao dịch sai sót xảy ra.
Tuy nhiên, ngành thanh toán không chỉ hưởng lợi mà còn đối mặt rủi ro. Theo báo cáo của McKinsey, AI agent có thể hướng dẫn khách hàng chọn phương thức thanh toán rẻ nhất, làm giảm phí giao dịch (interchange) cho nhà phát hành thẻ hoặc lãi suất từ thẻ tín dụng. Ví dụ, bot có thể tự động chuyển sang thẻ ưu đãi hoặc thanh toán trực tiếp tài khoản, ảnh hưởng đến doanh thu.
Mặc dù vậy, không phải ai cũng lạc quan. Turner mô tả giai đoạn hiện tại là “mới mẻ”, và một số chuyên gia nghi ngờ tiềm năng. Gartner ước tính khoảng 40% dự án AI agent sẽ thất bại do chi phí cao, thiếu giá trị kinh doanh thực tế hoặc rủi ro lớn. Anushree Verma từ Gartner cho rằng hầu hết chỉ là thử nghiệm ban đầu, chủ yếu do xu hướng thổi phồng.
