Bối cảnh cải thiện niềm tin tiêu dùng
Tháng 5 vừa qua, tâm lý bi quan của người tiêu dùng về tương lai kinh tế tại Mỹ đã giảm đáng kể sau 5 tháng tăng liên tiếp, nhờ vào việc căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc hạ nhiệt. Theo báo cáo từ Conference Board, chỉ số niềm tin tiêu dùng (Consumer Confidence Index) đã tăng 12,3 điểm, đạt mức 98. Chỉ số kỳ vọng (Expectations Index), phản ánh quan điểm ngắn hạn của người tiêu dùng về thu nhập, triển vọng kinh doanh và thị trường lao động, cũng ghi nhận mức tăng mạnh, dù vẫn chưa đạt ngưỡng báo hiệu tăng trưởng kinh tế bền vững.
Sự cải thiện này đã bắt đầu trước khi thỏa thuận thương mại Mỹ-Trung được công bố vào ngày 12/5, nhưng đã tăng tốc sau khi Mỹ giảm thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Trung Quốc từ 145% xuống còn 30% trong 90 ngày. “Khoảng một nửa dữ liệu khảo sát được thu thập trước ngày 12/5, nhưng xu hướng tích cực đã rõ rệt hơn sau đó,” bà Stephanie Guichard, chuyên gia kinh tế cấp cao về chỉ số toàn cầu tại Conference Board, chia sẻ.
Tâm lý lạc quan lan tỏa
Báo cáo của Conference Board cho thấy tỷ lệ người tiêu dùng dự đoán suy thoái kinh tế trong 12 tháng tới đã giảm trong tháng 5, phù hợp với nhận định của các nhà kinh tế về khả năng suy thoái thấp hơn. Chẳng hạn, Goldman Sachs đã điều chỉnh dự báo xác suất suy thoái từ 45% xuống còn 35%, nhờ vào việc giảm căng thẳng thương mại giữa Mỹ và các đối tác.
Niềm tin tiêu dùng tăng ở tất cả các nhóm tuổi, mức thu nhập và cả các nhóm có quan điểm chính trị khác nhau. Đáng chú ý, nhóm người ủng hộ đảng Cộng hòa ghi nhận mức tăng mạnh nhất. Ngoài ra, kỳ vọng về lạm phát trung bình trong 12 tháng tới cũng giảm từ 7% trong tháng 4 xuống còn 6,5%, cho thấy người tiêu dùng đang kỳ vọng giá cả ổn định hơn.
Những tín hiệu tích cực và lo ngại còn tồn tại
Ngoài thương mại, một yếu tố khác góp phần vào tâm lý tích cực là quyết định của Tổng thống Donald Trump vào Chủ nhật khi rút lại đe dọa áp thuế 50% lên hàng hóa từ Liên minh châu Âu (EU), đồng thời gia hạn thời gian đàm phán thương mại với khối 27 quốc gia này đến ngày 9/7. Điều này giúp củng cố niềm tin rằng các rào cản thương mại đang dần được tháo gỡ.
Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều lạc quan. Một số nhà kinh tế lo ngại rằng người tiêu dùng có thể đang quá lạc quan về triển vọng giá cả. Ông Robert Frick, chuyên gia kinh tế tại Navy Federal Credit Union, cảnh báo: “Niềm tin tiêu dùng tăng vọt là điều đáng mừng, đặc biệt khi thuế quan với Trung Quốc được giảm. Nhưng khi giá cả tăng do các mức thuế hiện hành trong một hoặc hai tháng tới, người tiêu dùng sẽ nhận ra rằng cuộc chiến chống lạm phát mới chỉ bắt đầu.”
Thực tế, nhiều người tiêu dùng trong khảo sát của Conference Board bày tỏ lo ngại rằng thuế quan có thể đẩy lạm phát và làm chậm tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, cũng có ý kiến lạc quan về việc lạm phát giảm và giá xăng hạ. Đáng chú ý, 44% người tham gia khảo sát kỳ vọng giá cổ phiếu sẽ tăng trong 12 tháng tới, tăng từ 37,6% trong tháng 4, đánh dấu sự cải thiện mạnh mẽ sau thỏa thuận thương mại ngày 12/5.
Xu hướng tiêu dùng và sản xuất
Mặc dù niềm tin tiêu dùng tăng, dữ liệu từ Bộ Thương mại Mỹ cho thấy đơn đặt hàng nhà máy giảm 6,3% trong tháng 4, sau khi tăng gần 8% trong tháng 3. Nguyên nhân là do các công ty đã tăng cường mua hàng trước khi thuế nhập khẩu đẩy giá lên. Điều này cho thấy tác động của thuế quan vẫn đang ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng và sản xuất.
Kết luận
Sự hạ nhiệt trong căng thẳng thương mại, đặc biệt giữa Mỹ và Trung Quốc, đã mang lại luồng gió mới cho tâm lý người tiêu dùng. Tuy nhiên, nguy cơ lạm phát do các chính sách thuế quan vẫn là một thách thức lớn. Trong bối cảnh này, việc theo dõi sát sao các chính sách thương mại và tác động của chúng đến kinh tế sẽ rất quan trọng để duy trì đà phục hồi niềm tin tiêu dùng.
